જાપાનમાં આજે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક કાયદાકીય લડાઈની શરૂઆત થઈ છે. આબોહવા પરિવર્તન (Climate Change) ના ગંભીર અસરો વચ્ચે હવે નાગરિકોએ પર્યાવરણના રક્ષણ માટે સીધો સરકાર સામે મોરચો માંડ્યો છે. આશરે ૪૫૦ જેટલા વાદીઓએ એકઠા થઈને જાપાનની સરકાર સામે અદાલતના દ્વાર ખખડાવ્યા છે અને સરકારની નિષ્ફળતા બદલ વળતરની માંગ કરી છે.
વાદીઓએ અદાલતમાં રજૂઆત કરી છે કે, “અમારા જીવ જોખમમાં મૂકાયા છે. આ માત્ર કુદરતી આફત નથી, પરંતુ સરકારની ક્લાઈમેટ ચેન્જ સામેની ‘અપૂરતી લડાઈ’ નું પરિણામ છે.” તેમનું કહેવું છે કે સરકાર દ્વારા લેવામાં આવેલા પગલાં સુરક્ષિત ભવિષ્ય માટે પૂરતા નથી.
૧૮૯૮ પછીનો સૌથી ગરમ ઉનાળો બન્યો નિમિત્ત
આ કાયદાકીય લડાઈ પાછળનું મુખ્ય કારણ જાપાનમાં ૨૦૨૫ દરમિયાન અનુભવાયેલી આકરી ગરમી છે. નોંધનીય છે કે, ૨૦૨૫માં જાપાને ૧૮૯૮ પછીનો સૌથી ગરમ ઉનાળો અનુભવ્યો છે. આ ભયાનક ગરમીના કારણે:
- ખેતીના પાકને વ્યાપક નુકસાન થયું છે.
- અનેક લોકોના હીટસ્ટ્રોક (લૂ લાગવા) ના કારણે મૃત્યુ થયા છે.
- જનજીવન અસ્તવ્યસ્ત થઈ ગયું છે.
વિશ્વ માટે એક નવો દાખલો
વિશ્વના ઇતિહાસમાં આ પહેલીવાર બન્યું છે જ્યારે કોઈ મોટા સમૂહે આબોહવા પરિવર્તન સામે રક્ષણ આપવામાં નિષ્ફળ રહેવા બદલ સીધું જ સરકાર પાસે વળતર માંગ્યું હોય. આ કેસ માત્ર જાપાન માટે જ નહીં, પરંતુ ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વ માટે એક ઉદાહરણ બની શકે છે. આ લડાઈ દર્શાવે છે કે હવે જનતા પર્યાવરણીય સુરક્ષા અને આબોહવા સંકટ માટે સરકારોને સીધી રીતે જવાબદાર ઠેરવી રહી છે.
જો અદાલત આ કેસમાં નાગરિકોની તરફેણમાં ચુકાદો આપે છે, તો ભવિષ્યમાં વિશ્વની અનેક સરકારોએ ક્લાઈમેટ ચેન્જ સામે લડવા માટે વધુ ગંભીર અને સખત પગલાં ભરવાની ફરજ પડશે.
