વડોદરા: ગુજરાતની સૌથી મોટી અને ગણનાપાત્ર સરકારી હોસ્પિટલોમાં સ્થાન ધરાવતી વડોદરાની સયાજી હોસ્પિટલ (SSG Hospital) છેલ્લા બે દિવસથી એક અત્યંત શરમાજનક અને વિવાદાસ્પદ નિર્ણયના કારણે ભારે વિવાદના વમળમાં ફસાઈ હતી. હોસ્પિટલના પીએમ રૂમ અને કોલ્ડ રૂમમાં રાખવામાં આવતા મૃતદેહોની સાચવણીની જવાબદારીમાંથી સ્થાનિક વહીવટી તંત્રે પોતાના હાથ અધ્ધર કરી લીધા હતા, જેના લીધે સામાન્ય જનતા અને મૃતકોના સ્વજનોમાં ભારે આક્રોશ ફાટી નીકળ્યો હતો. જોકે, સોશિયલ મીડિયા પર ફોર્મ વાયરલ થતાં અને રાજ્ય સરકાર તરફથી જોરદાર ફટકાર પડતાં આખરે સયાજી હોસ્પિટલના સત્તાધીશોને નમતું જોખવું પડ્યું છે અને તેમણે આ વિવાદાસ્પદ નિર્ણય સત્તાવાર રીતે પાછો ખેંચી લીધો છે.
શું હતો સમગ્ર વિવાદ? જેણે સરકારને હચમચાવી દીધી
તાજેતરમાં સયાજી હોસ્પિટલના તંત્ર દ્વારા કોલ્ડ રૂમમાં શબ મૂકવા બાબતે એક નવું નિયત ફોર્મ જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું. પરિવારજનો પાસે ફરજિયાત ભરાવવામાં આવતા આ ફોર્મમાં નીચે એક અત્યંત ચોંકાવનારી વાંધાજનક ‘નોંધ’ મૂકવામાં આવી હતી. વાયરલ થયેલા સત્તાવાર દસ્તાવેજો (જેમ કે ફાઇલ નં. 814/26) માં સ્પષ્ટ જોઈ શકાય છે કે સગા-સંબંધીઓ પાસે લેખિત સંમતિ લેવાતી હતી.
ફોર્મમાં લખેલી વિવાદિત નોંધ: “મૃતદેહને કોલ્ડ સ્ટોરેજમાં મૂક્યા બાદ ટેકનિકલ કારણોસર કોલ્ડ સ્ટોરેજ મશીનમાં કોઈ ક્ષતિ ઉત્પન્ન થાય (અચાનક મશીન બંધ થઈ જવું, તાપમાન વધી જવું વગેરે), પાવર કટ થાય કે કુદરતી હોનારતને લીધે મૃતદેહ બગડી જાય (ડીકમ્પોઝ થાય) તો હોસ્પિટલ તંત્ર તથા સ્ટાફની કોઈ જવાબદારી રહેશે નહિ.”
સરકારે કરોડો રૂપિયાના ખર્ચે હોસ્પિટલમાં આધુનિક સુવિધાઓ ઊભી કરી હોવા છતાં, સ્થાનિક તંત્ર પોતાની મૂળભૂત ફરજમાંથી છટકી રહ્યું હોવાના પુરાવા આપતી આ ફોર્મની કોપી સોશિયલ મીડિયા પર લીક થતાં જ વ્યાપક હોબાળો મચી ગયો હતો.
હાલમાં કોલ્ડ રૂમના ૨ મશીનો બંધ: અગાઉ પણ મૃતદેહ સડી ગયો હતો
આ વિવાદ પાછળ હોસ્પિટલની આંતરિક વહીવટી લાચારી પણ જવાબદાર હોવાનું સામે આવ્યું છે. હોસ્પિટલના કોલ્ડ રૂમમાં હાલમાં ૨ ઈમ્પોર્ટન્ટ મશીનો ટેકનિકલ ખામીના કારણે બંધ હાલતમાં પડ્યા છે. ઉલ્લેખનીય છે કે અગાઉ પણ સયાજી હોસ્પિટલમાં રાખવામાં આવેલા મૃતદેહ ડિકમ્પોઝ (સડી) થઈ જવાના કારણે મોટો વિવાદ ઊભો થયો હતો. પોતાની આ આંતરિક ખામીઓ છુપાવવા તંત્રે સામાન્ય નાગરિકો પાસેથી આવા જવાબદારી મુક્ત કરનારા ફોર્મ ભરાવવાનું શરૂ કર્યું હતું.
“માણસના મૃત્યુ બાદ પણ તેનું સન્માન જળવાવું જોઈએ” – મંત્રી પ્રફુલ પાનસેરિયા
આ સંવેદનશીલ મુદ્દો સરકારના ધ્યાને આવતા જ રાજ્ય કક્ષાના મંત્રી પ્રફુલ પાનસેરિયાએ તાત્કાલિક એક્શન લીધા હતા. તેમણે મીડિયા સમક્ષ તંત્રની ઝાટકણી કાઢતા જણાવ્યું કે, “આ તદ્દન ક્ષતિ ભરેલી અને અસ્વીકાર્ય વાત છે. અમે આ બાબતને ગંભીરતાથી લઈને સુધારો કરવાના કડક આદેશો આપી દીધા છે. કોઈ પણ સંજોગોમાં મૃતદેહની સુરક્ષાની જવાબદારી જે તે સંબધિત સરકારી અધિકારીની જ રહે છે અને તેમણે એ સ્વીકારવી જ પડશે. માણસ જીવતો હોય કે મૃત્યુ પામે, તેનું સન્માન જાળવવું એ આપણી નૈતિક અને કાયદાકીય ફરજ છે.”
ચોમાસાને ધ્યાને રાખી વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા કરાશે
સરકારની ફટકાર અને જનતાના વિરોધ સામે ઝૂકેલા સયાજી હોસ્પિટલના સુપ્રિટેન્ડેન્ટ ડૉ. રંજન ઐયરે સત્તાવાર નિવેદન આપીને જણાવ્યું છે કે આ વિવાદિત નોંધવાળો નિર્ણય અને ફોર્મ તાત્કાલિક અસરથી રદ કરવામાં આવે છે. આગામી ચોમાસાની સીઝન દરમિયાન જો હોસ્પિટલમાં પાવર બેકઅપ કે ટેકનિકલ ક્ષતિને કારણે કોઈ પ્રશ્ન ઊભો થશે, તો હોસ્પિટલ તંત્ર ગોત્રી સરકારી હોસ્પિટલ તેમજ વડોદરાની અન્ય ખાનગી હોસ્પિટલો (જ્યાં કોલ્ડરૂમની પૂરતી સુવિધા છે) સાથે સંકલન (Coordination) કરીને મૃતદેહોને સુરક્ષિત શિફ્ટ કરશે, પરંતુ જનતા પર કોઈ જવાબદારી થોપવામાં નહીં આવે.
