ગાંધીનગર: ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ ના અંતમાં નેપાળ-તિબેટ સરહદે આવેલી ભોટે કોશી નદીના વિસ્તારમાં સર્જાયેલા વિનાશક ફ્લેશ ફ્લડ (અચાનક આવેલા પૂર) એ ભારે તારાજી સર્જી હતી. આ હોનારતમાં ગુજરાત અને અન્ય દેશોમાં વસતા બિન-નિવાસી ગુજરાતીઓ (NRGs) મળીને આશરે ૩૦ જેટલા નાગરિકો લાપતા કે અસંપર્ક બન્યા હતા. આ દુર્ઘટનામાં રિકવર કરાયેલા મૃતદેહો અને માનવ અવશેષોની ઓળખ સુનિશ્ચિત કરવા માટે ગુજરાત સરકારે અત્યંત યુદ્ધના ધોરણે કામગીરી હાથ ધરી છે. રાજ્ય સરકારે મોકલેલી અધિકૃત વિગતો મુજબ, લાપતા ૩૦ ગુજરાતીઓ પૈકી ૨૯ વ્યક્તિઓના પ્રથમ ડિગ્રીના સગા-સંબંધીઓના ડીએનએ (DNA) સેમ્પલ એકત્ર કરવાની કામગીરી સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કરી લેવામાં આવી છે.
કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અમિત શાહના આદેશાનુસાર, આ ડીએનએ પ્રોફાઈલિંગ અને સેમ્પલ કલેક્શનની પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે વિનામૂલ્યે હાથ ધરવામાં આવી રહી છે. ગુજરાત સ્ટેટ નોન-રેસિડેન્ટ ગુજરાતીઝ ફાઉન્ડેશન (NRGF) દ્વારા રાજ્યના ગૃહ વિભાગ અને કેન્દ્રીય વિદેશ મંત્રાલય (MEA) સાથે સંકલન કરીને વિદેશમાં સ્થાયી થયેલા પરિવારો સહિત તમામ સ્વજનોનો સંપર્ક સાધવામાં આવ્યો છે. અમદાવાદ, ગાંધીનગર, સુરત, વડોદરા, રાજકોટ અને જૂનાગઢ ખાતે આવેલી છ નામાંકિત ફોરેન્સિક લેબોરેટરીઝમાં ગુજરાતમાં વસતા સ્વજનોના સેમ્પલ લેવાયા છે. જ્યારે ન્યુઝીલેન્ડ, અમેરિકા, કેનેડા અને આફ્રિકાના દેશોમાં રહેતા સ્વજનોના ડીએનએ સેમ્પલ સ્થાનિક વિદેશી ઓથોરિટીના સહયોગથી એકત્રિત કરીને નેપાળ મોકલવામાં આવી રહ્યા છે.
નેશનલ ફોરેન્સિક સાયન્સ યુનિવર્સિટી (NFSU), ગાંધીનગર આ સમગ્ર પ્રક્રિયામાં ટેકનિકલ નોડલ એજન્સી તરીકે કામ કરી રહી છે. NFSU વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા નેપાળ સરકારના અધિકૃત તબીબી અધિકારીઓ સાથે સીધો સંપર્ક જાળવી રહી છે, જેથી સેમ્પલનો પ્રોફાઈલિંગ રિપોર્ટ સીધો જ ઇમેઇલ દ્વારા નેપાળ પ્રશાસનને સુપ્રત કરી શકાય. કૈલાશ માનસરોવર યાત્રાએ ગયેલા અથવા પ્રવાસે નીકળેલા અમદાવાદ, આણંદ, બનાસકાંઠા, ખેડા, ગાંધીનગર, સુરત, વલસાડ અને રાજકોટના શ્રદ્ધાળુઓ અને પ્રવાસીઓ આ હોનારતનો ભોગ બન્યા હતા. પારંપરિક પદ્ધતિથી મૃતદેહોની ઓળખ કરવી અત્યંત કઠિન બનતી હોવાથી વૈજ્ઞાનિક ડીએનએ પ્રોફાઈલિંગ પદ્ધતિ આ આપત્તિમાં આશાનું મહત્વનું કિરણ બની છે.
રાજ્ય ઈમરજન્સી ઓપરેશન સેન્ટર (SEOC), જિલ્લા તંત્ર અને NRGF દ્વારા સંયુક્ત રીતે તૈયાર કરાયેલી લાપતા નાગરિકોની યાદી નેપાળ સરકાર સાથે શેર કરવામાં આવી છે. આ ઝડપી અને સંવેદનશીલ કાર્યવાહીથી પોતાના સ્વજનોની ભાળ મેળવવા આતુર અને ચિંતિત પરિવારોને આખરે અધિકૃત માહિતી અને માનસિક શાંતિ મળી શકશે. રાજ્ય સરકાર અને ભારતીય દૂતાવાસ દ્વારા તમામ લાપતા નાગરિકોની આખરી સ્થિતિ સ્પષ્ટ થાય ત્યાં સુધી તમામ મદદ ચાલુ રાખવાની ખાતરી આપવામાં આવી છે.
