જામનગર: નવરાત્રી પર્વનું નામ પડે એટલે આપણી આંખો સમક્ષ ચણિયાચોળી, કેડિયા, ઝગમગતી રોશની અને પરંપરાગત ગરબા-દાંડિયાના દ્રશ્યો ઉપસી આવે છે. પરંતુ સૌરાષ્ટ્રની છોટી કાશી તરીકે ઓળખાતા જામનગર શહેરમાં નવરાત્રીની એક એવી અનોખી અને રોમાંચક સંસ્કૃતિ છેલ્લા સાડા પાંચ દાયકાથી જીવંત છે, જેને જોઈને દર્શકો દંતકથા સમાન અનુભવ કરે છે. જામનગરના કડિયાવાડ વિસ્તારમાં આવેલા ગરબી ચોક ખાતે ‘શ્રી રાંદલ અંબિકા ગરબી મંડળ’ દ્વારા આયોજિત નવરાત્રી મહોત્સવ ૨૦૨૬ માં ત્રીજા નોરતે યોજાયેલો ધખધખતા અંગારા વચ્ચેનો પ્રાચીન ‘સ્વસ્તિક રાસ’ સમગ્ર રાજ્યમાં અને દેશ-વિદેશમાં ભારે આકર્ષણનું કેન્દ્ર બન્યો છે.
૧૭ જેટલા યુવાનોએ આશરે ૪૫ મિનિટ સુધી ‘સ્વસ્તિક રાસ’ ની રજૂઆત કરી
છેલ્લા ૫૨ વર્ષથી અવિરતપણે જળવાઈ રહેલી આ પરંપરામાં યુવાનો સળગતા અને ધખધખતા અંગારાઓ વચ્ચે એકદમ ચોક્કસ તાલ અને લય સાથે રાસ રમે છે. આ પ્રસ્તુતિ દરમિયાન ગરબી ચોકની તમામ લાઈટો બંધ કરી દેવામાં આવે છે, જેથી માત્ર જમીન પર સળગતા અંગારાઓથી બનેલા સ્વસ્તિક અને તાપણમાંથી નીકળતો પ્રકાશ જ આખા મેદાનને રોશન કરે છે. આ વર્ષે આશરે ૧૭ જેટલા યુવાનોએ આશરે ૪૫ મિનિટ સુધી અગ્નિના ધખધખતા અંગારા વચ્ચે અદભુત સમન્વય, શિસ્ત અને સંયમ સાથે ‘સ્વસ્તિક રાસ’ ની રજૂઆત કરી હતી. કાળઝાળ ગરમી અને અગ્નિના જ્વાળાઓ વચ્ચે રમાતો આ રાસ જોવા માટે સમગ્ર ગુજરાત તેમજ દેશ-વિદેશમાંથી મોટી સંખ્યામાં માઈભક્તો અને પ્રવાસીઓ ઉમટી પડે છે.
જામનગરના સ્થાનિક સમુદાય માટે આ માત્ર કોઈ મનોરંજન કે સાહસિક સ્ટેજ પરફોર્મન્સ નથી, પરંતુ મા જગદંબા પ્રત્યેની અગાધ શ્રદ્ધા, સમર્પણ અને સંસ્કૃતિના જતનનું ઉત્કૃષ્ટ પ્રતીક છે. હિન્દુ ધર્મમાં સ્વસ્તિકને અત્યંત પવિત્ર, મંગળકારી અને સમૃદ્ધિનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. રાસ રમતા ખેલૈયાઓ વર્તુળાકારમાં એકસાથે એવી રીતે મુવમેન્ટ કરે છે કે જેથી સળગતા અંગારા વચ્ચે સ્વસ્તિકની આકૃતિ સ્પષ્ટપણે ઉપસી આવે છે. માન્યતા છે કે આ અનોખી આરાધનાથી મા દુર્ગા પ્રસન્ન થઈને આખા નગરને સુખ, શાંતિ, સમૃદ્ધિ અને ઉત્તમ આરોગ્યના આશીર્વાદ આપે છે.
શ્રી રાંદલ અંબિકા ગરબી મંડળ માત્ર સ્વસ્તિક રાસ જ નહીં, પરંતુ મશાલ રાસ અને વિવિધ પ્રાચીન અગ્નિ રાસની વિરાસતને પણ સાચવી રહ્યું છે. આ કઠિન અને ચોકસાઈ માગી લેતા રાસ માટે યુવાનો અગાઉથી કડક તૈયારીઓ અને તાલીમ લેતા હોય છે. આજના આધુનિક યુગમાં પણ જામનગરના આ યુવાનો પોતાની પ્રાચીન સાંસ્કૃતિક ધરોહરને અકબંધ રાખીને નવી પેઢી સુધી પહોંચાડી રહ્યા છે. જામનગરની આ ૫૨ વર્ષ જૂની ગરબી પદ્ધતિએ સાબિત કર્યું છે કે મા અંબાની ભક્તિ માટે શ્રદ્ધાનો દીપક જ્વાળાઓ વચ્ચે પણ અવિચળ પ્રજ્વલિત રહે છે.
