ભુજ: કચ્છના સફેદ રણની ઓળખ હવે માત્ર પ્રવાસન પૂરતી સીમિત નથી રહી, પરંતુ સરહદ ડેરી (શ્રી કચ્છ જિલ્લા સહકારી દૂધ ઉત્પાદક સંઘ) ના માધ્યમથી પશુપાલન ક્ષેત્રે પણ કચ્છનો ડંકો વાગ્યો છે. ૨૦૦૧ના ભૂકંપ બાદ પાયમાલ થયેલા કચ્છમાં સહકારી ક્ષેત્રે નવી ઊર્જા ફૂંકનાર સરહદ ડેરી આજે ૯૦૦થી વધુ સહકારી મંડળીઓ અને અંદાજે ૮૦,૦૦૦ દૂધ ઉત્પાદકોનો મજબૂત આધારસ્તંભ બની છે. ડેરી દ્વારા દરરોજ ૫.૫ લાખ લિટર દૂધ એકત્ર કરી પશુપાલકોને રોજના આશરે ₹૩ કરોડ જેવી માતબર રકમ ચૂકવવામાં આવે છે.
વિશ્વમાં ડંકો: ભારતનો પ્રથમ કેમલ મિલ્ક પ્લાન્ટ
સરહદ ડેરીએ ભારતનો સૌપ્રથમ કેમલ મિલ્ક પ્રોસેસિંગ પ્લાન્ટ સ્થાપીને ઇતિહાસ રચ્યો છે. ભુજના લાખોંદ નજીક કાર્યરત આ પ્લાન્ટની દૈનિક ક્ષમતા ૨૦,૦૦૦ લિટરની છે. અગાઉ જે ઊંટડીનું દૂધ વેચાતું નહોતું, તેને આજે સરહદ ડેરી ₹૫૦ થી ₹૫૧ પ્રતિ લિટરના ભાવે ખરીદી રહી છે. આ દૂધમાંથી તૈયાર થતો ‘રાજભોગ’ આઈસક્રીમ દેશની કોઈ પણ અન્ય ડેરી બનાવતી નથી, જે આ ડેરીની એકમાત્ર વિશેષતા છે.
આરોગ્યપ્રદ બનાવટો અને વૈશ્વિક માંગ
ઊંટડીનું દૂધ ડાયાબિટીસ, ટી.બી., કેન્સર અને ઓટીઝમ જેવા રોગોમાં અત્યંત ગુણકારી સાબિત થયું છે. સરહદ ડેરી દ્વારા અમૂલ બ્રાન્ડ હેઠળ કેમલ મિલ્ક પાઉડર, સુગર ફ્રી ચોકલેટ, ફ્લેવર્ડ મિલ્ક અને આઈસક્રીમ જેવી પ્રોડક્ટ્સ બજારમાં મૂકવામાં આવી છે. આ પ્રોડક્ટ્સની માંગ માત્ર ભારતમાં જ નહીં પરંતુ વિદેશોમાં પણ વધી રહી છે. માલધારીઓની આજીવિકા જળવાઈ રહે તે માટે ડેરીએ ‘કેમલ મિલ્ક કોન્ફરન્સ’ જેવા કાર્યક્રમો દ્વારા વૈજ્ઞાનિક જાગૃતિ લાવવાનું કામ પણ કર્યું છે.
વિકાસની નવી ક્ષિતિજો
તત્કાલીન મુખ્યમંત્રી અને વર્તમાન વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના માર્ગદર્શન હેઠળ ૨૦૦૯માં સ્થપાયેલી આ ડેરીએ મહિલા સશક્તિકરણમાં પણ મોટું યોગદાન આપ્યું છે. આજે હજારો મહિલાઓ ડેરી સાથે જોડાઈને પગભર થઈ છે. કચ્છના પશુપાલકો માટે ‘સફેદ સોનું’ ગણાતી આ સરહદ ડેરી ‘સહકારથી સમૃદ્ધિ’નું જીવંત ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.
