ગાંધીનગર: ગુજરાતમાં ઉનાળો આકરા તેવર બતાવી રહ્યો છે ત્યારે રાજ્ય સરકાર દ્વારા નાગરિકોના સ્વાસ્થ્યની સુરક્ષા માટે નવી હીટવેવ માર્ગદર્શિકા જાહેર કરવામાં આવી છે. જ્યારે તાપમાનનો પારો ૪૫°C ને પાર કરે અને હવામાન વિભાગ ‘રેડ એલર્ટ’ જાહેર કરે, ત્યારે તે માત્ર ગરમી નથી પણ સ્વાસ્થ્ય માટે ગંભીર ચેતવણી છે. આ માર્ગદર્શિકામાં લૂ અને હીટ સ્ટ્રોકથી બચવા માટેના અસરકારક ઉપાયો સૂચવવામાં આવ્યા છે.
હીટવેવ દરમિયાન શું કરવું અને શું ન કરવું?
પુષ્કળ પ્રવાહીનું સેવન: તરસ ન લાગે તો પણ દર ૨૦-૩૦ મિનિટે પાણી પીતા રહો. છાશ, નારિયેળ પાણી, લીંબુ શરબત અને વરીયાળીનું શરબત શરીરના ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સ જાળવવામાં મદદ કરે છે.
આહારમાં કાળજી: તાજો અને હળવો ખોરાક લો. તળેલા, મસાલેદાર કે વાસી ખોરાકથી દૂર રહો. તરબૂચ, ટેટી અને કાકડી જેવા પાણીથી ભરપૂર ફળો ઉત્તમ છે.
બહાર જવાનું ટાળો: બપોરે ૧૨ થી ૪ વાગ્યા દરમિયાન સીધા સૂર્યપ્રકાશમાં નીકળવાનું ટાળો. બહાર જવું પડે તો માથું અને કાન રૂમાલ કે ટોપીથી ઢાંકીને રાખો.
વિવિધ વયજૂથ માટે વિશેષ સૂચનાઓ
રાજ્ય સરકારે બાળકો, વૃદ્ધો અને શ્રમિકો માટે ખાસ તકેદારી રાખવા અનુરોધ કર્યો છે. નાના બાળકોને બંધ પાર્ક કરેલી ગાડીમાં ક્યારેય એકલા ન છોડવા. બ્લડ પ્રેશર કે હૃદયની બીમારી ધરાવતા દર્દીઓએ ઠંડકવાળા વાતાવરણમાં રહેવું અને તબિયત બગડે તો તુરંત ડોક્ટરનો સંપર્ક કરવો. શ્રમિકોએ બપોરના સમયે ભારે શારીરિક મહેનત ટાળવી જોઈએ.
હીટ સ્ટ્રોક ઓળખો અને પ્રાથમિક સારવાર આપો
જો કોઈ વ્યક્તિને ખૂબ ઊંચો તાવ આવે, અસહ્ય માથાનો દુખાવો થાય, ઉલટી થાય કે ત્વચા સૂકી અને ગરમ થઈ જાય, તો તે હીટ સ્ટ્રોકના લક્ષણો હોઈ શકે છે. આવા સમયે:
- અસરગ્રસ્તને તાત્કાલિક છાંયડામાં કે ઠંડી જગ્યાએ લઈ જવો.
- શરીર પર ઠંડા પાણીના પોતા મૂકવા.
- ૧૦૮ એમ્બ્યુલન્સની મદદ લેવી અથવા નજીકના દવાખાને ખસેડવો.
સામાજિક અને માનવીય જવાબદારી
માર્ગદર્શિકામાં માત્ર માનવીઓ જ નહીં, પણ પશુ-પક્ષીઓની સંભાળ રાખવા પણ અપીલ કરવામાં આવી છે. ઘરની બહાર પક્ષીઓ માટે કુંડા અને પ્રાણીઓ માટે પાણીની વ્યવસ્થા કરવી એ આપણી નૈતિક ફરજ છે. યાદ રાખો, સાવચેતી એ જ શ્રેષ્ઠ ઇલાજ છે.
