ગાંધીનગર: ટેકનિકલ શિક્ષણને ભવિષ્યના રોજગાર બજાર અને આધુનિક ઔદ્યોગિક પ્રવાહો સાથે સુસંગત બનાવવા માટે ગુજરાત સરકારના શ્રમ અને રોજગાર વિભાગ દ્વારા એક મોટો ક્રાંતિકારી નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના સક્ષમ નેતૃત્વ હેઠળ રાજ્યની ઇન્ડસ્ટ્રિયલ ટ્રેનિંગ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ (ITI) માં વિવિધ હાઇટેક “ન્યૂ-એજ” (New-Age) અભ્યાસક્રમો સત્તાવાર રીતે શરૂ કરી દેવામાં આવ્યા છે. આ નવી પહેલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ઉભરતા ક્ષેત્રો માટે અત્યારથી જ કુશળ માનવબળ તૈયાર કરવાનો અને રાજ્યના યુવાનોને ઘરઆંગણે જ રોજગારીની ઉત્તમ તકો ઉપલબ્ધ કરાવવાનો છે.
આ અંગે વિગતો આપતા ગુજરાતના શ્રમ, કૌશલ્ય વિકાસ અને રોજગાર મંત્રી કુંવરજી બાવળિયાએ જણાવ્યું કે, નવીનીકરણીય ઊર્જા (Renewable Energy), ઇલેક્ટ્રિક મોબિલિટી, ઓટોમેશન, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને ડિજિટલ ટેક્નોલોજી જેવા ક્ષેત્રો વૈશ્વિક સ્તરે ખૂબ જ ઝડપથી વિકસી રહ્યા છે. આ ઉદ્યોગોની જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે જ આ ખાસ કોર્સ ડિઝાઈન કરવામાં આવ્યા છે. જ્યારે રાજ્યમંત્રી કાંતિલાલ અમૃતિયાએ ઉમેર્યું કે, આ અભ્યાસક્રમો થકી રાજ્યની તાલીમ પ્રણાલી સીધી ઉદ્યોગો સાથે કનેક્ટ થશે અને તેનાથી યુવાઓ માટે રોજગારીના નવા દ્વાર ખુલશે.
કયા ૧૧ આધુનિક અભ્યાસક્રમો શરૂ કરાયા?
રાજ્યની સરકારી, અનુદાનિત (Grant-in-Aid) અને સ્વનિર્ભર (Self-Financed) આઈ.ટી.આઈ. માં જે ૧૧ નવા કોર્સ ઉમેરવામાં આવ્યા છે તેનું લિસ્ટ નીચે મુજબ છે:
૧. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) પ્રોગ્રામિંગ આસિસ્ટન્ટ
૨. ડ્રોન પાયલોટ
૩. સોલાર ટેક્નિશિયન (ઇલેક્ટ્રિકલ)
૪. ઇન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજી
૫. મિકેનિક ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલ (EV)
૬. એડવાન્સ CNC મશીનિંગ
૭. એડિટિવ મેન્યુફેક્ચરિંગ ટેક્નિશિયન (3D પ્રિન્ટિંગ)
૮. ટેક્નિશિયન મિકેટ્રોનિક્સ
૯. કમ્પ્યુટર એડેડ મેન્યુફેક્ચરિંગ (CAM) પ્રોગ્રામર
૧૦. IoT ટેક્નિશિયન (સ્માર્ટ એગ્રીકલ્ચર અને સ્માર્ટ સિટી)
૧૧. સ્માર્ટફોન ટેક્નિશિયન-કમ-એપ ટેસ્ટર
આ નવા અભ્યાસક્રમોના કારણે રાજ્યમાં વધુ ૩,૩૧૨ નવી બેઠકોનો ઉમેરો થયો છે. આ તમામ કોર્સ રાજ્યની કુલ ૭૩ ITI માં શરૂ કરાયા છે, જેમાં ૬૭ સરકારી, ૨ અનુદાનિત અને ૪ સ્વનિર્ભર સંસ્થાઓનો સમાવેશ થાય છે.
ગુજરાતમાં EV અને સોલાર સેક્ટરમાં કેમ છે પ્રચંડ ડિમાન્ડ?
સરકારી આંકડાઓ અનુસાર, આ ૧૧ કોર્સ પૈકી ‘મિકેનિક ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલ’ અને ‘સોલાર ટેક્નિશિયન’ કોર્સ ખૂબ જ મોટા પાયે શરૂ કરવામાં આવ્યા છે, કારણ કે આગામી દિવસોમાં આ બંને સેક્ટરમાં નોકરીઓનો રાફડો ફાટવાનો છે.
- સોલાર એનર્જીમાં ગુજરાત નંબર-૧: એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ જણાવ્યું કે, ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ સુધીમાં ગુજરાતની સ્થાપિત નવીનીકરણીય ઉર્જા ક્ષમતા ૪૨.૫૮૩ ગીગાવોટ સુધી પહોંચી ગઈ છે, જે દેશની કુલ ક્ષમતાનો ૧૬.૫ ટકા હિસ્સો છે. ગુજરાત પવન ઊર્જા અને કુલ રિન્યુએબલ એનર્જી ક્ષમતામાં દેશભરમાં પ્રથમ સ્થાને છે, જ્યારે સોલારમાં બીજા ક્રમે છે. આ કારણે ઉદ્યોગો માટે કુશળ સોલાર ટેક્નિશિયનની માંગ ખૂબ જ વધારે છે.
- EV માર્કેટમાં ૭૫.૫% નો બમ્પર ઉછાળો: વર્ષ ૨૦ spark ૨૬ ની શરૂઆતમાં ગુજરાતમાં ઇલેક્ટ્રિક વાહનોની ખરીદીમાં રેકોર્ડબ્રેક વધારો થયો છે. માર્ચ ૨૦૨૬ ના સત્તાવાર ડેટા મુજબ, ગયા વર્ષના ૭,૨૫૨ વાહનોની સરખામણીએ આ વર્ષે માર્ચમાં ૧૨,૭૨૯ EV રજિસ્ટ્રેશન થયા છે, જે અંદાજે ૭૫.૫ ટકાનો ગ્રોથ દર્શાવે છે. તેમાં પણ પ્યોર ઇલેક્ટ્રિક વાહનોના રજિસ્ટ્રેશનમાં ૧૧૧ ટકાનો જબ્બર ઉછાળો આવ્યો છે.
પ્રેક્ટિકલ ટ્રેનિંગ માટે ખાસ સુવિધા: ઇલેક્ટ્રિક વાહનોની વધતી સંખ્યાને જોતા તેમના રિપેરિંગ અને મેઇન્ટેનન્સ માટે પ્રશિક્ષિત યુવાનો તૈયાર થાય તે હેતુથી સરકાર દ્વારા વિવિધ આઈ.ટી.આઈ. માં લાઈવ પ્રેક્ટિકલ તાલીમ આપવા માટે ૪૦ ઇલેક્ટ્રિક વાહનો પણ ફાળવવામાં આવ્યા છે.
ગુજરાતનું આઈ.ટી.આઈ. નેટવર્ક એક નજરે
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના ‘સ્કિલ ઇન્ડિયા મિશન’ (Skill India Mission) ના વિઝનને આગળ ધપાવતા ગુજરાત આજે દેશનું અગ્રણી કૌશલ્ય હબ બન્યું છે. હાલની સ્થિતિએ ગુજરાતમાં શૈક્ષણિક માળખું નીચે મુજબ ઉપલબ્ધ છે:
| ITI નો પ્રકાર | સંસ્થાઓની સંખ્યા | ઉપલબ્ધ કુલ બેઠકો |
| સરકારી ITI | ૨૮૮ | ૧,૭૭,૯૧૨ |
| અનુદાનિત (Grant-in-Aid) ITI | ૧૦૦ | ૧૬,૨૦૦ |
| સ્વનિર્ભર (Self-Financed) ITI | ૧૭૧ | ૨૪,૬૨૪ |
| કુલ ક્ષમતા | ૫૬૦ ITI | ૨,૧૮,૭૩૬ બેઠકો |
અત્યાર સુધી રાજ્યની આ સંસ્થાઓમાં કુલ ૧૩૮ વ્યાવસાયિક અભ્યાસક્રમો ચલાવવામાં આવતા હતા, જેમાં હવે આ ૧૧ નવા યુગના કોર્સ જોડાતા ગુજરાતના વિદ્યાર્થીઓ વૈશ્વિક સ્તરની ઇન્ડસ્ટ્રીઝ માટે સક્ષમ બનશે.
