ચંડીગઢ: દિવાળીનો પવિત્ર તહેવાર નજીક આવી રહ્યો છે ત્યારે જ હરિયાણા રાજ્યમાં વાયુ પ્રદૂષણનું સંકટ ઘેરું બનવા લાગ્યું છે. દેશની રાજધાની દિલ્હી અને એનસીઆર (NCR) નજીક આવેલા હરિયાણાના વિવિધ જિલ્લાઓમાં હવાની ગુણવત્તા ચિંતાજનક સ્તરે પહોંચી ગઈ છે, જેના કારણે સ્થાનિક રહીશો માટે શ્વાસ લેવો પણ મુશ્કેલ બની રહ્યો છે. સેન્ટ્રલ પોલ્યુશન કંટ્રોલ બોર્ડ (CPCB) દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા તાજેતરના આંકડા મુજબ, રાજ્યના પાંચ મુખ્ય શહેરોમાં એર ક્વોલિટી ઇન્ડેક્સ (AQI) 300ની ભયજનક સપાટી વટાવી ગયો છે. આ તમામ શહેરોની હવા ‘અતિ ખરાબ’ (Very Poor) શ્રેણીમાં પહોંચી ગઈ છે, જે સામાન્ય નાગરિકો માટે આરોગ્ય વિષયક ગંભીર સમસ્યાઓ ઊભી કરી રહી છે.
હરિયાણામાં સૌથી વધુ પ્રદૂષિત હવા ઝજ્જર જિલ્લાના બહાદુરગઢમાં નોંધાઈ છે, જ્યાં AQI નો આંકડો 324 સુધી પહોંચી ગયો છે. આ સિવાય નેશનલ કેપિટલ રીજનમાં સમાવિષ્ટ ગુરુગ્રામમાં 305, માનેસરમાં 309, બલ્લભગઢમાં 319 અને પાંચગાંવમાં 320 AQI દર્જ કરવામાં આવ્યો છે. CPCBના નિયમો મુજબ 201થી 300 સુધીનો AQI ‘ખરાબ’ અને 301થી 400 સુધીનો સ્તર ‘અતિ ખરાબ’ માનવામાં આવે છે. બહાદુરગઢ અને ગુરુગ્રામ જેવા ઔદ્યોગિક શહેરોમાં આ ઝેરી હવા માત્ર અસ્થમા અને શ્વાસના દર્દીઓ માટે જ નહીં, પરંતુ તંદુરસ્ત લોકોના સ્વાસ્થ્ય પર પણ વિપરીત અસર કરી રહી છે. આ ઉપરાંત અંબાલા, કરનાલ અને રોહતક સહિત રાજ્યના અન્ય 7 શહેરોમાં પણ હવા ‘ખરાબ’ શ્રેણીમાં રહી છે. સવાર અને સાંજના સમયે વાતાવરણમાં ઝાંકળ અને ધુમાડાનું મિશ્રણ (સ્મોગ) છવાઈ જવાને કારણે દ્રશ્યતા (વિઝિબિલિટી)માં પણ નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે.
એક તરફ વાયુ પ્રદૂષણ ચિંતા વધારી રહ્યું છે, તો બીજી તરફ નવેમ્બર મહિનાની શરૂઆત સાથે જ હવામાનમાં ડબલ મિઝાઝ જોવા મળી રહ્યો છે. હરિયાણામાં દિવસ અને રાતના તાપમાન વચ્ચે 18 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી વધુનો તફાવત નોંધાઈ રહ્યો છે, જેના કારણે બેવડી ઋતુનો અનુભવ થઈ રહ્યો છે. હિંસારમાં દિવસનું મહત્તમ તાપમાન 32.5 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચી ગયું હતું, જ્યારે સિરસામાં 31.2°C, ભિવાનીમાં 31.3°C અને ચરખી દાદરીમાં 30.9°C તાપમાન સાથે બપોરે તીખો તડકો અનુભવાયો હતો. આનાથી વિપરીત, રાત પડતાં જ ગુલાબી ઠંડીનો અનુભવ થઈ રહ્યો છે. ગુરુગ્રામમાં રાજ્યનું સૌથી ઓછું લઘુત્તમ તાપમાન 14.1 ડિગ્રી સેલ્સિયસ નોંધાયું હતું, જ્યારે નારનૌલ (14.5°C), પંચકુલા (14.7°C) અને કરનાલમાં (14.9°C) રાત્રે તાપમાન નીચું ગયું હતું.
હવામાન કેન્દ્ર ચંડીગઢના પૂર્વાનુમાન અનુસાર, આ વર્ષે નવેમ્બર મહિના દરમિયાન હરિયાણાના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં સામાન્ય કરતાં ઓછો વરસાદ થવાની શક્યતા છે. હવામાનશાસ્ત્રીઓનું માનવું છે કે દિવસનું મહત્તમ અને રાતનું લઘુત્તમ તાપમાન સામાન્ય કરતાં થોડું ઊંચું રહી શકે છે, જેનો સ્પષ્ટ અર્થ એ છે કે આ વખતે કડકડતી ઠંડી પડવામાં થોડો વધુ સમય લાગશે. ચાલુ સપ્તાહ દરમિયાન સમગ્ર રાજ્યમાં વાતાવરણ શુષ્ક રહેવાની ધારણા છે, જેના કારણે હાલ વરસાદ દ્વારા પ્રદૂષણમાંથી મુક્તિ મળવાની કોઈ સંભાવના દેખાતી નથી. ઝેરી દૂષિત હવા અને હવામાનમાં આવી રહેલા આ ફેરફારોને પગલે આરોગ્ય નિષ્ણાતોએ લોકોને સવારના સમયે મોર્નિંગ વોક ટાળવા અને બહાર નીકળતી વખતે માસ્ક પહેરવાની સલાહ આપી છે.
