ઓસ્લો / સ્ટોકહોમ: માનવાધિકાર, આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા અને માનવતાની રક્ષા ક્ષેત્રે અવિરત યોગદાન આપનારા દક્ષિણ આફ્રિકાના ભારતવંશી ન્યાયાધીશ નવનીતમ “નાવી” પિલ્લાઈ (Navanethem “Navi” Pillay) ને વર્ષ ૨૦૨૬ નો નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર (Nobel Peace Prize 2026) આપવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. શુક્રવારે નોર્વેની નોબેલ સમિતિ દ્વારા ઓસ્લો ખાતે વિશ્વના આ સૌથી પ્રતિષ્ઠિત એવોર્ડની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે શાંતિને પ્રોત્સાહન આપવા, યુદ્ધ અપરાધો તથા નરસંહારના દોષિતોને સજા અપાવવા અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાના શાસનને મજબૂત કરવા માટે તેમના દ્વારા કરવામાં આવેલા આજીવન સંઘર્ષની કદરરૂપે તેમને આ સન્માન એનાયત કરવામાં આવ્યું છે.
નોબેલ સમિતિએ પોતાનો નિર્ણય જાહેર કરતા જણાવ્યું હતું કે, વર્તમાન સમયમાં જ્યારે વિશ્વભરમાં યુદ્ધો, હિંસા અને સંઘર્ષ વધી રહ્યા છે, ત્યારે શાંતિ જાળવી રાખવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાઓનું પાલન કરવું અને તેને વધુ દ્રઢ બનાવવું અત્યંત જરૂરી બની ગયું છે. નાવી પિલ્લાઈના જીવનના દરેક તબક્કે આ કટિબદ્ધતા જોવા મળી છે. દક્ષિણ આફ્રિકામાં રંગભેદ (Apartheid) ની ક્રૂર નીતિ સામે લડનારા મહાન નેતા નેલ્સન મંડેલા અને અન્ય કાર્યકરોનો બચાવ કરવાથી લઈને આંતરરાષ્ટ્રીય અદાલતોમાં મહત્વપૂર્ણ ચુકાદાઓ આપવા સુધી, તેમણે હંમેશા ન્યાય અને માનવ અધિકારોનું રક્ષણ કર્યું છે.
૨૩ સપ્ટેમ્બર ૧૯૪૧ ના રોજ દક્ષિણ આફ્રિકાના ડર્બન ખાતે તમિલ વંશના ભારતીય પરિવાર્માં જન્મેલા નાવી પિલ્લાઈએ રંગભેદના કઠિન સમયમાં પોતાનું શિક્ષણ પૂર્ણ કર્યું હતું. ૧૯૬૭ માં તેઓ દક્ષિણ આફ્રિકાના નેટાલ પ્રાંતમાં પોતાની લો પ્રોફેશનલ પ્રેક્ટિસ શરૂ કરનારા પ્રથમ મહિલા બન્યા હતા. ત્યારબાદ તેમણે દક્ષિણ આફ્રિકાની હાઈકોર્ટના પ્રથમ અશ્વેત મહિલા જજ બનીને નવો ઈતિહાસ રચ્યો હતો. તેઓ રવાંડા માટેની આંતરરાષ્ટ્રીય ગુનાહિત અદાલતના પ્રમુખ, ઇન્ટરનેશનલ ક્રિમિનલ કોર્ટ (ICC) ના જજ તેમજ વર્ષ ૨૦૦૮ થી ૨૦૧૪ દરમિયાન સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) ના માનવાધિકાર હાઈ કમિશનર જેવા અત્યંત જવાબદારીપૂર્વકના હોદ્દાઓ પર રહી ચૂક્યા છે.
નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર આ વર્ષે પોતાની ૧૨૫મી વર્ષગાંઠ ઉજવી રહ્યો છે, જે તેને વધુ વિશેષ બનાવે છે. નાવી પિલ્લાઈને આવતા ડિસેમ્બર મહિનામાં સ્વીડનની રાજધાની સ્ટોકહોમ ખાતે યોજાનારા ભવ્ય સમારોહમાં સત્તાવાર રીતે સન્માનિત કરવામાં આવશે, જ્યાં તેમને મેડલ, ડિપ્લોમા અને આશરે ૧૧.૫ કરોડ રૂપિયા (૧૧ મિલિયન સેક્ડ) ની પુરસ્કાર રકમ એનાયત કરવામાં આવશે. ભારતવંશી નાવી પિલ્લાઈની આ ઐતિહાસિક સિદ્ધિ બદલ સમગ્ર વિશ્વભરમાંથી અને ખાસ કરીને ભારતીય સમુદાય તરફથી તેમને શુભેચ્છાઓ મળી રહી છે.
