વૈજ્ઞાનિકોએ અલ્બેનિયા-ગ્રીસની સરહદ પર આવેલી એક સલ્ફર ગુફામાં એક અસામાન્ય અને આશ્ચર્યજનક શોધ કરી છે: દુનિયાનું સંભવિત સૌથી મોટું કરોળિયાનું જાળું. આ વિશાળ, બહુસ્તરીય જાળું લગભગ ૧૦૬ ચોરસ મીટર (૧,૧૪૦ ચોરસ ફૂટ) માં ફેલાયેલું છે અને અંદાજિત ૧,૧૧,૦૦૦ કરતાં વધુ કરોળિયાનું ઘર છે.
બે પ્રતિસ્પર્ધી પ્રજાતિઓની મેગાવસાહત (Megacolony)
સૌથી આશ્ચર્યજનક બાબત એ છે કે આ જાળું બે અલગ-અલગ કરોળિયા પ્રજાતિઓનું ઘર છે, જે સામાન્ય રીતે એકાંત જીવન જીવે છે. આ વસાહતમાં અંદાજિત ૬૯,૦૦૦ ટિગેનારિયા ડોમેસ્ટિકા (Tegenaria domestica – ડોમેસ્ટિક હાઉસ સ્પાઇડર) અને ૪૨,૦૦૦ પ્રાઈનેરિગોન વેગન્સ (Prinerigone vagans) પ્રજાતિના કરોળિયા રહે છે. આ બંને પ્રજાતિઓ સામાન્ય રીતે એકલવાયું જીવન જીવે છે, ત્યારે આટલી મોટી સંખ્યામાં તેમનું એકસાથે વસાહત બનાવીને રહેવું એ પ્રથમ દસ્તાવેજીકૃત પુરાવો છે, જેને વૈજ્ઞાનિકો સંસાધનોની વિપુલતા દ્વારા સંચાલિત ‘ફેકલ્ટેટિવ કોલોનિયાલિટી’ (Facultative Coloniality) તરીકે વર્ણવે છે.
સલ્ફર આધારિત સ્વયં-નિર્ભર ઇકોસિસ્ટમ
આ શોધ સલ્ફર ગુફા (Sulfur Cave) તરીકે ઓળખાતા સ્થળે થઈ છે, જ્યાં કાયમી અંધકાર હોય છે અને ઝેરી હાઇડ્રોજન સલ્ફાઇડ (H₂S) ગેસનું પ્રમાણ વધારે હોય છે. આ “કેમોઓટોટ્રોફિક” (Chemoautotrophic) વાતાવરણમાં જીવનની શરૂઆત સૂર્યપ્રકાશથી થતી નથી. તેના બદલે, સલ્ફર-ઓક્સિડાઇઝિંગ સૂક્ષ્મજીવો કાર્બનિક પદાર્થોનું ઉત્પાદન કરે છે, જે સમગ્ર ખાદ્ય શૃંખલાને શક્તિ આપે છે.
સ્ટેબલ આઇસોટોપ વિશ્લેષણ દર્શાવે છે કે આ કરોળિયા બહારથી આવતા જંતુઓ પર નહીં, પરંતુ ગુફામાં પેદા થતા સંસાધનો પર નભે છે. ગુફાના ઝરણામાંથી નીકળતા નોન-બાઇટિંગ મિજિસ (Non-biting midges – એક પ્રકારનો મચ્છર) મોટી સંખ્યામાં જાળામાં ફસાઈ જાય છે, જે આટલી મોટી વસાહતને ટકાવી રાખવા માટે સતત ખોરાક પૂરો પાડે છે. આ “કરોળિયાનું મેગા-સિટી” જમીનની અંદર રહેતા જીવોના આનુવંશિક અલગતા અને સલ્ફર-સંચાલિત ઇકોસિસ્ટમની અદ્ભુત ક્ષમતાનો સંકેત આપે છે.
