ભરૂચ: ભરૂચ જિલ્લાના ઔદ્યોગિક હબ ગણાતા ઝઘડિયા GIDCમાં આવેલ ‘એક્યુટાસ કેમિકલ લિમિટેડ’ પ્લાન્ટમાં એક મોટી ઔદ્યોગિક દુર્ઘટના સર્જાઈ છે. નવા પ્રોજેક્ટના પ્રોસેસ ટ્રાયલ દરમિયાન રિએક્ટરમાં અચાનક આંતરિક દબાણ (Pressure) વધી જતાં આખી સિસ્ટમ ડીસમેન્ટલ થઈ ગઈ હતી. આ વિસ્ફોટ જેવી ઘટનાને કારણે પ્લાન્ટમાં ભારે નુકસાન થયું છે અને કેમિકલ વેપર ફેલાતા અફરાતફરી મચી ગઈ હતી.
પાઇપલાઇનો તૂટી અને ગેસની અસરથી બે કામદારો હોસ્પિટલમાં
રિએક્ટરમાં સર્જાયેલા મિકેનિકલ ફેલ્યોરના કારણે આસપાસમાંથી પસાર થતી કેમિકલ ભરેલી પાઇપલાઇનો તૂટી ગઈ હતી. પાઇપલાઇન તૂટવાથી તેમાંથી નીકળેલા ઝેરી કેમિકલ વેપર (વરાળ) આસપાસના વિસ્તારમાં ફેલાઈ ગયા હતા. ત્યાં ફરજ બજાવતા બે કામદારોને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ થતા અને ગેસ ઇન્હેલેશનની અસર થતા તાત્કાલિક અંકલેશ્વરની ખાનગી હોસ્પિટલમાં ખસેડવામાં આવ્યા છે. હાલ બંનેની સ્થિતિ સ્થિર છે, પરંતુ તેમને મેડિકલ ઓબ્ઝર્વેશન હેઠળ રાખવામાં આવ્યા છે.
સુરક્ષા પ્રોટોકોલ અને તંત્રની તપાસ
ઘટનાની જાણ થતા જ ફેક્ટરી સેફ્ટી વિભાગ (DISH) અને ગુજરાત પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ (GPCB) ની ટીમો ઘટનાસ્થળે દોડી ગઈ હતી. પ્રાથમિક તપાસમાં નીચે મુજબની બાબતો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે:
- SOPનું ઉલ્લંઘન: શું ટ્રાયલ દરમિયાન સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજરનું પાલન કરવામાં આવ્યું હતું?
- સેફ્ટી સિસ્ટમ ફેલ્યોર: રિએક્ટરના પ્રેશર સેન્સર અને સેફ્ટી વાલ્વ શા માટે સમયસર કાર્યરત ન થયા?
- મેન્ટેનન્સ પ્રોસિજર: શું પ્લાન્ટનું સેફ્ટી ઓડિટ અને મેન્ટેનન્સ નિયમિત રીતે કરવામાં આવતું હતું?
ઉદ્યોગો માટે ચેતવણીરૂપ કિસ્સો
આ ઘટનાએ ઝઘડિયા GIDCમાં કામ કરતા હજારો કામદારોની સુરક્ષા અંગે ફરી એકવાર ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે. કેમિકલ ઉદ્યોગોમાં નફાની સાથે કામદારોની જિંદગી પણ તેટલી જ મહત્વની હોવી જોઈએ. જોખમ વિશ્લેષણ (Hazard Analysis) માં જરા પણ બેદરકારી ગંભીર જાનહાનિ નોતરી શકે છે. હાલમાં પ્લાન્ટને બંધ કરાવી દેવામાં આવ્યો છે અને તંત્ર દ્વારા તપાસના અંતે કડક કાર્યવાહીના સંકેત આપવામાં આવ્યા છે.
