મુંબઈ: દેશમાં તહેવારોની ઉજવણી અને કલાકારોની અભિવ્યક્તિને લઈને અવારનવાર વિવાદો થતા હોય છે, પરંતુ તાજેતરમાં મુંબઈમાંથી એક ખૂબ જ મોટો કાનૂની અને રાજકીય મામલો સામે આવ્યો છે. અભિનેત્રી દીયા મિર્ઝા દ્વારા દિવાળીના તહેવાર પર ફટાકડા ન ફોડવા અને પર્યાવરણ અનુકૂળ (Eco-friendly) દિવાળી ઉજવવાની અપીલ કરતો મુંબઈ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (BMC) નો એક જાગૃતિ વીડિયો રાજકીય વિવાદ બાદ હટાવી લેવામાં આવ્યો હતો. આ મામલે કડક રૂખ અપનાવતા બોમ્બે હાઈકોર્ટે મંગળવારે રાજનેતાઓ દ્વારા કરવામાં આવેલી ટિપ્પણીઓ પર ભારે નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી. હાઈકોર્ટે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ટકોર કરી હતી કે ‘ભારત એક ધર્મનિરપેક્ષ દેશ છે’ અને કોઈપણ વ્યક્તિને ધર્મ કે જાતિના આધારે તહેવારની ઉજવણીમાંથી અલગ કરી શકાય નહીં.
પ્રાપ્ત વિગતો અનુસાર, BMC દ્વારા જારી કરવામાં આવેલા આ જાગૃતિ વીડિયોમાં ૪૪ વર્ષીય અભિનેત્રી દીયા મિર્ઝાએ હાઈકોર્ટેના આદેશોનો હવાલો આપીને લોકોને જાહેરમાં રસ્તાઓ પર ફટાકડા ન ફોડવાની અને પર્યાવરણને નુકસાન ન થાય તેવી દિવાળી મનાવવાની અપીલ કરી હતી. જો કે, આ વીડિયો સામે આવતા જ ભાજપના મુંબઈ ચીફ અમીત સાતમે સોશિયલ મીડિયા પર વિરોધ નોંધાવતા લખ્યું હતું કે આપણને હિન્દુ ધર્મ અને દિવાળી ઉજવવાની રીત શીખવાડવાની કોઈ જરૂર નથી. આ રાજકીય વિરોધ અને દબાણને કારણે મુંબઈની નગર નિગમ (BMC) દ્વારા પોતાના સોશિયલ મીડિયા હેન્ડલ્સ પરથી દીયા મિર્ઝાવાળો આ વીડિયો ડિલીટ કરી દેવામાં આવ્યો હતો, જ્યારે માધુરી દીક્ષિત, નિશિગંધા વાડ અને ક્રિકેટર અજિંક્ય રહાણેના આવા જ અન્ય જાગૃતિ વીડિયો યથાવત રાખવામાં આવ્યા હતા. મુંબઈના મેયર રિતુ તાવડેએ પણ આ વીડિયો હટાવવાના નિર્ણયને સમર્થન આપતા આરોપ લગાવ્યો હતો કે દીયા મિર્ઝા હિન્દુત્વ વિરોધી વલણ ધરાવે છે.
આ સમગ્ર વિવાદ જ્યારે બોમ્બે હાઈકોર્ટની સમક્ષ પહોંચ્યો ત્યારે જસ્ટિસ ગિરીશ કુલકર્ણી અને જસ્ટિસ ડૉ. નીલા ગોખલેની ડિવિઝન બેન્ચે ખૂબ જ ગંભીર નોંધ લીધી હતી. અદાલતે સુનાવણી દરમિયાન મૌખિક ટિપ્પણી કરતા જણાવ્યું હતું કે, “કેટલાક રાજનેતાઓ દ્વારા કરવામાં આવેલી છૂટીછવાઈ ટિપ્પણીઓથી અમે અત્યંત વ્યથિત છીએ. તહેવાર એ દરેક વ્યક્તિ માટે ઉજવવાનો અવસર છે. આ દેશમાં કોઈ પણ વ્યક્તિને કોઈપણ તહેવારની ઉજવણીથી અલગ કરી શકાય નહીં. શું આપણે એક ધર્મનિરપેક્ષ દેશ નથી?” અદાલતે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે પ્રદૂષણ અને પર્યાવરણની સમસ્યા કોઈ એક ધર્મ કે જાતિ માટે નથી હોતી, કારણ કે દરેક નાગરિક શ્વાસ તો એક જ સરખી હવા લે છે.
કોર્ટે કડક શબ્દોમાં તાકીદ કરી હતી કે ભારતીય બંધારણ નાગરિકોમાં ધર્મનિરપેક્ષ ભાવના કેળવવાની અપેક્ષા રાખે છે, અને જો આ જાગૃતિ વીડિયો હટાવી લેવામાં આવ્યો હોય તો તેને તુરંત જ ફરીથી રી-અપલોડ (Re-upload) કરવામાં આવે તે જ યોગ્ય ગણાશે. હાઈકોર્ટના આ કડક આદેશ અને ફટકાર બાદ રાજકીય અને પ્રશાસનિક વર્તુળોમાં ભારે ચર્ચા જાગી છે, જેણે કલાકારોની અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા અને તહેવારો પરના રાજકારણ સામે એક મોટો સવાલ ઊભો કર્યો છે.
