વડોદરા: વડોદરાના જાણીતા શ્રી ગણેશ યુવક મંડળ દ્વારા આયોજિત ગણેશોત્સવ ૨૦૨૫માં આ વર્ષે એક અનોખી પહેલ કરવામાં આવી છે. મંડળ દ્વારા ગણેશજીના “વિનાયકી સ્વરૂપ” (ગણેશજીનું સ્ત્રી સ્વરૂપ)ની સ્થાપના કરવામાં આવી છે. ગણેશજીના અનેક સ્વરૂપોમાંથી, વિનાયકી સ્વરૂપ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે, જે સ્ત્રી તત્વનું અને ‘શ્રી ગણપતિજીની શક્તિ’નું પ્રતીક છે. આ સ્વરૂપ એ દર્શાવે છે કે ગણેશજી માત્ર વિઘ્નહર્તા જ નહીં, પરંતુ માતૃત્વ અને સ્ત્રી શક્તિ સાથે પણ ગાઢ રીતે જોડાયેલા છે.
પૌરાણિક કથા:
માર્કંડેય પુરાણ અનુસાર, એક સમયે અંધકાસુર નામના અસુરે ભારે ત્રાસ વર્તાવ્યો હતો. તેણે બ્રહ્માજી પાસેથી એવું વરદાન મેળવ્યું હતું કે તેનો વધ ફક્ત એક સ્ત્રી દ્વારા જ થઈ શકે. અંધકાસુરના અત્યાચારોથી કંટાળીને દેવોએ શિવજી પાસે સહાય માંગી. ત્યારે શિવજીએ સૂચન કર્યું કે વિનાશ ફક્ત કોઈ દેવી જ કરી શકે છે. પાર્વતીજીએ સૂચવ્યું કે વિઘ્નહર્તા ગણેશજી પોતાની શક્તિનું સ્વરૂપ ધારણ કરે તો અંધકાસુરનો અંત શક્ય છે. ગણેશજીએ સહમતિ આપી અને પોતાના શરીરનું સ્ત્રી સ્વરૂપ ધારણ કરીને હાથીમુખ સાથે “વિનાયકી” તરીકે પ્રગટ થયા. યુદ્ધમાં વિનાયકીએ અંધકાસુરનો સંહાર કરી દેવોને મુક્ત કર્યા અને બાદમાં તેઓ ફરીથી ગણેશજીમાં સમાઈ ગયા.
તાંત્રિક અને દક્ષિણ ભારતીય પરંપરા:
તાંત્રિક પરંપરામાં વિનાયકીને ૬૪ યોગિનીઓમાંથી એક માનવામાં આવે છે. અગ્નિ પુરાણ, શિવ પુરાણ અને ગણેશ પુરાણમાં પણ તેમનો ઉલ્લેખ મળે છે, જ્યાં તેમને અવરોધો દૂર કરનારી, દુષ્ટ શક્તિઓનો નાશ કરનારી અને રોગનાશિની દેવી તરીકે વર્ણવવામાં આવ્યા છે. દક્ષિણ ભારતમાં, તેમને ‘અક્કર વિનાયકી’ અથવા ‘ગણેશ્વરી’ તરીકે પૂજવામાં આવે છે, જ્યાં ભક્તો સંતાનપ્રાપ્તિ, રોગમુક્તિ અને વિઘ્ન દૂર કરવા માટે તેમની આરાધના કરે છે.
આમ, વિનાયકી સ્વરૂપ માત્ર એક પૌરાણિક કથા નથી, પરંતુ તે ભક્તોના જીવનમાંથી વિઘ્નો, રોગ, ભય અને દુઃખ દૂર કરીને સુખ અને સમૃદ્ધિ પ્રદાન કરવાનું પ્રતીક છે. આ સ્વરૂપ પુરુષ-સ્ત્રી તત્વના સમન્વય અને માતૃત્વ, સંવેદના અને શક્તિના સંયોજનનું અદ્વિતીય પ્રતીક બની રહ્યું છે.
